Dengesiz Beslenmenin Sonuçları
Yetersiz ve dengesiz beslenmenin toplum saÄŸlığını olumsuz yönde etkilediÄŸi, sosyal ve ekonomik geliÅŸmeyi yavaÅŸlattığı kabul edilmektedir. Yapılan araÅŸtırmalar Türkiye’de günümüzde en sık rastlanan sorunların başında beslenme geldiÄŸini gösÂtermektedir. Bu sorunlar; 0-5 yaÅŸ grubu çocuklarda; protein-enerji malnütrisyonu, raÂÅŸitizm, anemi, diÅŸ çürükleridir. Okul çağı çocukları ve gençlerde; anemi, ÅŸiÅŸmanlık veÂya zayıflık, avitaminozisler, basit guatr gelir. Gebe ve emzikli kadınlarda ise anemi, zayıflık veya ÅŸiÅŸmanlık avitaminosizler ile guatr gelir.
RaÅŸitizm
Ãœlkemizde güneÅŸ ışığının bol olmasına karşın D vitamini eksikliÄŸine baÄŸlı raÅŸiÂtizm önemli bir saÄŸlık sorunudur. Aktif olarak 0-2 yaÅŸ arası bebek ve küçük çocuklarÂda rastlanır. Prevalansı % 6-20 arasındadır. Bebek ve çocukların açık havada güneÅŸe çıkarılmaması, süt ve süt ürünleri gıda unsurlarının çocuÄŸa yeterince yedirilmemesi sorunun baÅŸlıca nedenleri arasında yer alır. Bebeklerin anne sütü ile beslenmelerine karşın raÅŸitizmin geliÅŸmesi, anne sütünün tek başına D vitamini eksikliÄŸinden koruÂmada yeterli olmadığını göstermektedir. Aileler, D vitamininin çocuklara düzenli ve yaygın bir ÅŸekilde verilmesi konusunda eÄŸitilmelidir. Çocuklara kalsiyum, fosfor, proÂtein yönünden zengin besinler verilmeli, çocuklara süt ve süt ürünleri tüketme alışÂkanlığı kazandırılmalıdır.
Beslenme Anemileri (Kansızlık)
Beslenme yetersizliÄŸine baÄŸlı anemilerin çoÄŸunluÄŸu demir mineralinin eksik tüÂketimi sonucu oluÅŸur. Beslenme anemileri özellikle genç kızlar, doÄŸurganlık çağındaki kadınlar ile gebe anneler arasında daha sıkça (%30-40) görülür. Demir elementinden zengin olan et, sakatat, baklagil ve kuruyemiÅŸ ile pekmez gibi yiyeceklerin az tüketilÂmesi demir minerali emilimine (absorbsiyon) engel koyan fitik asit, tanen ve fosfat giÂbi bileÅŸiklerin diyetlerde bulunması, çok sayıda ve sık aralıklar ile doÄŸum yapılması yanında, düşükler (abortus) ve kürtaj sonucu oluÅŸan kan kaybı, bazı barsak parazitleÂrinin ve toprak yeme gibi kötü alışkanlıkların demir kaybına ve emilim bozukluÄŸuna sebep olmaları demir eksikliÄŸi anemilerinin baÅŸlıca nedenleridir.
Beslenme anemilerini önlemenin yolu kasap ve manav dükkanlarındaki gıda unsurlarının bol miktarda tüketilmesi ve aile planlaması uygulamalarını ciddi bir ÅŸeÂkilde uygulamadan geçer. Anemi oluÅŸtuktan sonra bu sorun demirli ve vitaminli preparatlar (ilaç) alınması ile tedavi edilebilir. Genelde düzenli olarak ağızdan demir emilimini artırmak için beraberinde C vitamininden zengin gıdalar yenilmelidir.
Gebe annelere doğumdan önceki son 2-3 ayda günde 50 mg ferro formunda demir içeren preparatların verilmesinden çok olumlu sonuçlar alındığı bildirilmektedir.
Ä°yot YetersizliÄŸi (Guatr)
Ä°yot normal bir beslenme için gerekli olduÄŸu bilinen minerallerden biridir. VüÂcutta iyot miktarı 25-30 mg dır. Bu miktarın yarısı thyroid bezinde toplanmıştır. Ä°yot thyroid hormonlarının yapımı için gereklidir. Deniz ürünleri ve balık yağı iyottan zenÂgindir. Çocuk saÄŸlığı açısından iyot yetmezliÄŸinin olması durumunda, bebekte kreteÂnizm denilen fizik ve mental geliÅŸme geriliÄŸi ile karakterize olan ve düzeltilmesi mümÂkün olmayan durumun ortaya çıkmasıdır. Bunu önlemenin yolu, iyotun doÄŸal olarak eksik olduÄŸu bölgelerde sofra tuzunun iyotlanarak eksikliÄŸin önlenmesi ve özellikle gebelerde iyot eksikliÄŸinin giderilmesidir. Ä°yotlu tuz tüketimi mevcut guatrı iyileÅŸtir-mez. Ancak lezyonun büyümesine engel olur.
