Kimyasal Yanıklar
Yirmibeş binden fazla kimyasal madde olduğu bilinmektedir. Bu maddeler doku proteinlerinde koagulasyona neden olarak doku nekrozu ve yıkımına sebep olurlar. Kimyasal maddelerin çoğu likit şeklinde, kuvvetli asit ya da baz özelliktedir.
Asitler: Çok hızlı olarak vücuda geçer ve hemen absorbe olurlar.
Alkaliler: Dokunun derinliklerine girerek birkaç saat etkilerini sürdürürler.
Kimyasal Yanık ve Acil Bakım
Kimyasal madde içenler kusturulmaz, rüptüre neden olabileceÂÄŸinden NGT takılmaz.
Yanık alan bol su ile yıkanır. Yıkama iÅŸlemi asit yanıklarında en az 30, alkalen yanıkların da ise, 1-2 saat sürmelidir. Ancak yıÂkama iÅŸlemi sırasında deride mekanik hasara yol açacağından basınçlı su kullanılmamalıdır.
EtkilenmiÅŸ alandaki cilt bol suyla yıkanırken giysiler de çıkarılÂmalıdır.
Yıkama tamamlandıktan sonra yanık alan kuru steril/temiz örÂtüyle örtülür ve hasta bu ÅŸekilde acil bölüme nakledilir.
İnhalasyon Yaralanmaları
Ä°nhalasyon yanıkları gaz ÅŸeklindeki kimyasal maddelerin inha-lasyonu sonucu oluÅŸur ve çok ciddi yaralanmalardır. Yanıklı hasta solunum güçlüğünden yakınıyorsa, havada belirgin gaz kokusu varsa ve hasta gazı inhale ettiÄŸini söylüyorsa inhalasyon yaralanÂmasından şüphe edilmelidir.
Ä°nhalasyon yaralanmalarının en tehlikeli ÅŸekli karbonmonoksit inhalasyonu dur. Karbonmonoksit kokusuz ve renksiz bir gaz olduÂÄŸundan çoÄŸu zaman hastalar bunu inhale etmiÅŸ olduklarını farketmeyebilirler.
Karbonmonoksit etkisini, hemoglobine baÄŸlanıp dokulara yeterÂsiz oksijen gitmesine neden olarak gösterir.
Karbonmonoksitin hemoglobine baÄŸlanma oram oksijenden 200 kez fazladır. Karboksihemoglobinin yanlanma süresi ise 5-6 saattir. Bu hastalara hemen %100 konsantrasyonda oksijen verilerek karbokÂsihemoglobinin yanlanma süreci yaklaşık 90 dakikaya indirilir. Bu süÂre hiperbarik oksijen tedavisiyle ise 30 dakikaya indirilebilir.