trisiklik antidepresan antidepresan ilaçlar
Bunlar depresyon tedavisinde ilk zamanlar kullanılan diÄŸer grup ilaçlardır. BunÂlar da 1950′lerin sonunda tesadüfen bulunmuÅŸtur. Ä°sviçreli bir psikiyatrist imi-piramin adlı ilacın yaklaşık 300 deÄŸiÅŸik psikiyatrik hasta üzerinde denendiÄŸini ve retarde depresyonu olanlarda iÅŸe yaradığını bildirmiÅŸtir. Bu ilaç grubu adını antidepresanın kimyasal yapısından alır. Bunlann üç tane halkalan vardır. DünÂyada 25′ten fazla trisiklik ve bunlara benzeyen monosiklik (tek halkalı), bisiklik (iki halkalı) ve tetrasiklik (dört halkalı) antidepresan bulunmaktadır. Bunlann nö-rotransmitterlerin, salgılandıkları hücrelere gerialımını engellediklerine inanılır.
Bu bileÅŸiklerin en temel farklılıkları yan etki profilleridir. ÖrneÄŸin, bazıları genel olarak yatıştırıcıdır ve bu yüzden huzursuz ve uykusuz olanlarda kulÂlanılır, bunun yanında bazıları daha canlandırıcıdır, o yüzden enerjisi azalmış ve hareketleri yavaÅŸlamış hastalarda yararlıdır. Hepsi, majör depresyon teÂdavisinde kabaca eÅŸit etkiye sahiptir (hastaların yaklaşık yüzde 65-70′i tunÂlara yanıt verir).
Ancak bazı hastalar birine iyi yanıt verirken diğerine yanıt vermeyebilir. Bu, her birinin serotonin veya norepinefrin geri alımını değişik derecelerde baskılamasına bağlı olabilir. Bazı trisiklikler daha güçlü serotonin geri alım baskılayıcısı, bazıları daha güçlü norepinefrin geri alım baskılayıcısı ve bazıları da dengeli geri alım baskılayıcılarıdır. Pek çok hekim doz ayarlamasına yol göstermesi için trisiklik antidepresanların kan düzeylerini ölçer. Pek çok ilaç için bilinen tedavi edici doz aralığı vardır.
Trisikliklerin sık görülen yan etkileri arasında ağız kuruluÄŸu, bulanık görme, ortostatik hipotansiyon, cinsel iÅŸlev bozukluÄŸu (cinselliÄŸe karşı ilgi azalması, ereksiyon sorunları, kadın ve erkekte orgazm olamama) vardır. Depresyonlu kadınların en büyük kaygılan trisikliklerin kilo artışına katkıda bulunma eÄŸilimleridir. Cinsel iÅŸlev bozukluÄŸu dışındaki tüm yan etkilerle koÂlaylıkla baÅŸedilebilmektedir. Trisiklik tedavisine baÅŸlamadan önce herkesin, ama özellikle kalp damar hastalığı olanların, EKG (kalbin elektrik etkinliÄŸinin kaydı) çektirmesi gerekir. Trisiklikler kalp ritmini etkileyebilir. Bu nedenle yüksek dozda alındıklarında oldukça tehlikelidirler.
Bazı antidepresanlar kronik aÄŸrının, buliminin ve panik bozukluÄŸunun teÂdavisinde yararlıdırlar. Genellikle iki uçlu bozukluÄŸu olanlarda kaçınılır çünkü hipomanik ve manik atakları baÅŸlatabilirler.
Trisiklikler artık depresyon tedavisinde tipik olarak ilk seçilen ilaçlar deÂÄŸildirler. Pek çok psikiyatrist sertralin gibi daha yeni bir antidepresanla teÂdaviye baÅŸlamaktadır. Trisiklikler, ortalama olarak, yeni antidepresanlardan kesinlikle daha az etkili deÄŸildirler. (Trisikliklere yanıt vermeyen bazı hastalar yeni antidepresanlara yanıt verseler de tersi de doÄŸrudur.) Trisikliklerin-özellikle hem serotonin, hem de norepinefrin geri alımını baskılayanların-ÅŸiddetli derecede depresyonu olan ya da hastanede yatan hastalarda, sadece serotonin alımını engelleyen, sertralin gibi ilaçlardan daha etkili olabileceÄŸine iliÅŸkin kanıtlar vardır.
Yeni antidepresanların sıklıkla trisikliklerden daha fazla reçete edilÂmesinin açıklaması, hastaların bunları daha iyi tolere edebilmeleri ve bu ilaçların daha az yan etkiye sahip olmalandır. Kalp-damar hastalığı olanlar için yeni ilaçlar kesinlikle daha güvenilirdir ve bunlarda doz aşımı olması çok daha zordur. Bunlar çok nadiren ağız kuruluÄŸuna, bulanık görmeye veya kilo almaya neden olurlar. Fakat birkaç istisna dışında trisikliklerde göÂrülen cinsel iÅŸlev bozukluklarının aynılarına neden olurlar. Bunlar ayrıca kendilerine özgü, sıkıntı, sindirim sistemi huzursuzluÄŸu, bulantı ve yumuÅŸak dışkılama gibi, bir grup yan etkiye neden olabilirler (bunlar zaman içinde azalma eÄŸilimindedir).
Venlafaksin ve mirtazepin gibi bazı yeni antidepresanlar hem serotonin, hem de norepinefrin geri alımını baskılarlar. Bunlar ÅŸiddetli depresyonlarda faydalı olabilirler. Ãœstelik trisikliklere özgü yan etki profiline de sahip deÂÄŸillerdir.
Sık görülen ilaç etkileÅŸimleri: Trisiklikler antiepileptik ilaçların etkilerini azaltabilirler. Antiepileptik ilaçların dozlarının ayarlanması gerekebilir. Ancak, trisiklikler fenitoin adlı antiepileptik ilacın kan düzeyini arttırabilirler. Varfarin gibi kanın pıhtılaÅŸmasını azaltan ilaçlan trisikliklerle birlikte almak iç kanama riskini arttırır. Trisiklik antidepresanlarla narkotik analjeziklerin kullanılması tehlikeli, hatta öldürücü olabilir. Trisiklik kullanırken alkol almamalısınız. TriÂsikliklerle MAOl bileÅŸimlerinden genellikle kaçınılır. Birlikte kullanılacaksa, halen MAOI kullanan bir kiÅŸiye trisiklik verilmemelidir. Ancak trisiklik kulÂlanan birisine MAOl eklenebilir ya da her iki ilaç aynı anda düşük dozlarda baÅŸlanabilir. Trisiklikler ve fluoksetin, sertralin, fluvoksamin ve paroksetin gibi ilaçlar dikkatlice kullanılabilir. Bu ilaçlarla birarada verildiÄŸinde trisikliklerin kan düzeyleri tehlikeli düzeylere yükselebilir. Trisikliklerin kan düzeyleri, fluÂoksetin, sertralin, fluvoksamin ve paroksetin ile birlikte verildiÄŸinde, dikkatlice izlenmelidir.